ምስጢረ ቀንዴል

I. ትርጉም

1. እዚ ምስጢር እዚ፡ ፈውሲ ስጋን ነፍስን ዜውህብ ምስጢር ኰይኑ፡ ሓደ ካህን ኣብ ልዕሊ ሓደ ብሕማም ዝተጠቕዐ ብዘይቲ እናለኸየ ዝጽልዮ ቅዱስ ምስጢር እዩ።   
2. ኣብ ሞንጎ ምስጢረ ቀንዴልን ምስጢረ ንስሓን ዘሎ ፍልልይ፡ እቲ ካልኣይ ማለት ምስጢረ ንስሓ (ሀ) ንኹሉ ክርስቲያን ዝተሰርዐ እዩ (ለ) መንፈሳዊ ሕማም ንምፍዋስ ዝተሰርዐ ድማ እዩ። እቲ ቀዳማይ ማለት ምስጢረ ቀንዴል ግን (ሀ) ንዝሓመሙ ጥራይ እዩ ዝወሃብ (ለ) ስጋውን መንፈሳውን ፈውሲ ንምርካብ ድማ እዩ ዝፍጸም።
3. ገለ ሰባት፡ ነቲ ሃዋርያ ቅዱስ ያዕቆብ ጠቒስዎ ዘሎ ምስጢረ ቀንዴል፡ ንፈውሲ ዝኸውን ተራ ኣገባብ እዩ ኢሎም ዝገልጽዎ ኣለዉ።  ንሕና ድማ ነዚ ኣበሃህላ እዚ ብኸምዚ ዝስዕብ ጌርና ንምክቶ፦
   1. ተራ አገባብ ኣፈዋውሳ እንተዝነብር ኔሩ፡ ቅዱስ ሃዋርያ ያዕቆብ፡ ”ዝኾነ ሰብ ዘይቲ ወሲዱ ይለኸ” ብምባል ምጸሓፈ ኔሩ፡ ቅዱስ ያዕቆብ ግን “ካህናት መጺኦም ብስም እግዚአብሄር ዘይቲ ይልከይዎ” ዝብል እዩ ጽሒፉ ዘሎ።
   2. እቲ ናይ ፈውሲ ሓይሊ ኸአ፡ አብቲ ዘይቲ ዘይኮነስ ኣብቲ ጸሎት ከም ዝኾነ እዩ ተገሊጹ ዘሎ። “ንሳቶም ከኣ ብስም እግዚኣብሄር፡ ዘይቲ እናለኸይዎ፡ ኣብ ልዕሊኡ ይጸልዩ። እታ ናይ እምነት ጸሎት ድማ ነቲ ሕሙም ከተድሕኖ እያ፡ ጐይታውን ከተንስኦ እዩ፡” እዩ ዝብል እቲ ጽሑፍ።
   3. ብድሕሪ እዚ ድማ እዚ ሓሳብ እዚ ተወሲኹ ንረኽቦ “ሓጢኣት ገይሩ እንተ ዀይኑውን ኪሕደገሉ እዩ። “እዚ ሕድገት እዚ ብዘይቲ ጥራይ ክርከብ ኣይክእልን እዩ።
4. ካልኦት ድማ፡ እዚ ንሃዋርያት ጥራይ ዝተዋህበ ናይ ምፍዋስ አገልግሎት እዩ ይብሉ። ነዚ ንምምላስ ድማ ሃዋርያ ቅዱስ ያዕቆብ፡ እዚ ውህበት እዚ ብመገዲ ካህናት አቢሉ ክመሓደር ዘለዎ ምስጥር ምዃኑ ደአ እምበር፡ ንሃዋርያት ጥራይ ዝተሓዝአ እዩ ብምባል አይጸሓፈን፡ ኢልካ ብቐሊሉ ኣሕጽር ኣቢልካ ምምላሹ ይከኣል።   
5. ቤተክርስቲያን ሮማ ነዚ ምስጢር እዚ “ዝለዓለ ወይ ናይ መወዳእታ ምስጢር” ኢላ ትጽውዖ። ከምዚ መበሊአ ኸአ ናብ ሞት ንዝቐረቡ ሕሙማት ጥራይ ዝወሃብ ምስጢር ማለታ እዩ። እዚ ግን ብመሰረት መጽሓፍ ቅዱስ ጌጋ እዩ። ምኽንያቱ ድማ እቲ ጽሑፍ ዝብሎ ዘሎ፡ እዚ ምስጢር እዚ ንሕሙማት ካብ ሕማሞም ምእንቲ ክፍወሱ ዝግበረሎም ምስጢር ምዃኑ እዩ።

II. እቲ ምስጢር ዝተጀመረሉ

ነዚ ምስጢር እዚ ባዕሉ ጐይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ እዩ ጀሚርዎ።

1. ብዛዕባ ሃዋርያት ከምዚ ተባሂሉ ኣሎ፡ “ንሳቶም ድማ ወጺኦም፡ ሰብ ኪንሳሕ ሰበኹ። ብዙሓት ኣጋንንቲ ኣውጽኡ ንብዙሓት ሕሙማትውን ዘይቲ ለለኽዮም ኣሕወይዎም።” (ማር 6: 13) ጐይታ ባዕሉ ለኢኽዎም ስለዝነበረ ድማ እቲ ምልካይ ዘይቲ ንሱ ኣዚዝዎም ከምዝገበርዎ ዘዛርብ ኣይኮነን።  
2. ቅዱስ ያዕቆብ ድማ ኣብ መልእኽቱ (5: 14, 15) ከምዚ ኢሉ ጸሓፈ፡ “ኣብ ማእከልኩምከ ዝሐመመዶ አሎ፧ ንሽማግሌታት ማሕበር (መራሕቲ ቤተክርስቲያን፡ ካህናት) ይጸውዕ፡ ንሳቶም ከኣ ብስም እግዚኣብሄር፡ ዘይቲ እናለኸይዎ፡ ኣብ ልዕሊኡ ይጸልዩ። እታ ናይ እምነት ጸሎት ድማ ነቲ ሕሙም ከተድሕኖ እያ፡ ጐይታውን ከተንስኦ እዩ። ሓጢኣት ገይሩ እንተ ዀይኑውን ኪሕደገሉ እዩ።”
   ሃዋርያት፡ ነቲ ካብ ጐይታ ዝተቐበልዎ እምበር፡ ናይ ባዕሎም ወንጌል ከምዘይሰበኹ ፍሉጥን ርዱእን ክኸውን ይግባእ። “እምብኣርስ ኣሕዋተይ፡ ኣነ ድማ ብምግላጽ ኢየሱስ ክርስቶስ እየ እምበር፡ ካብ ሰብ ኣይተቐበልክዎን ኣይተመሃርክዎንውን እሞ፡ እቲ ብኣይ እተሰብከ ወንጌል ከም ቅዲ ሰብ ዘይምዃኑ አፍልጠኩም አሎኹ።” (ገላ. 1:11, 12) ሰለዚ እዚ ቅዱስ ያዕቆብ ዝጽሕፎ ዘሎ ድማ ካብ ጐይታ ዝተቐበሎ ደአ እምበር ናይ ባዕሉ ክኸውን ኣይከልን።.
3. ብተወሳኺ ድማ እቶም ሃዋርያት ንሶም ዘእተውዎ ምስጢር ከምዝኾነ አይተዛረቡን እኳ ደአ፡ “መገብቲ ምስጢር ኣምላኽ” ምዃኖም እዮም ዝመስከሩ። (1 ቈረ. 4:1) ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ድማ ብንጹርን ብሩህን ኣገባብ እቲ ነዚ ምስጢር እዚ ዝመስረተ ክርስቶስ እዩ ዝብል አይተጻሕፈን። እዚ ክኾነሉ ዝኸኣለ ምኽንያት ድማ፡ ክርስቶስ ጐይታና፡ ኣብ መጽሓፍ ዘይተጻሕፈ ካልእ ብዙሕ ነገራት’ውን ስለዝገበረ እዩ (ዮሃ 21: 25)
4. ኣቦታት ድማ፡ እዚ ምስጢር እዚ ካብ ቀዳማይ ሚእቲ ዓመት ኣትሒዙ ከም ምስጢር ቤተክርስቲያን ኮይኑ ከገለግል ዝጸንሐ ምዃኑ መስከሩ።
5. እቶም ቀዳሞት ክርስቲያን፡ ብሕማም ኣብ ዝጥቅዕሉ ግዜ ካህናት ይጽውዑ ምንባሮምን ድሕሪ ንስሓ ድማ በቲ ዘይቲ ይለኽይዎም ከምዝነበሩን፡ ናይ ወንጌላውያን ኣብያተ ክርስቲያን ዝኾኑ ከኢላታት ታሪኽ’ውን የረጋግጹ እዮም።

III. እቲ ዝርአ ምልክት

ኣብዚ ምስጢር እዚ ክልተ ኣፍኣዊ (ደጋዊ፡ ግዳማዊ) ምልክታት ኣለዉ፦ ዘይትን ጸሎትን

1. እቲ ዝሓመመ ዝቕብኣሉ ዘይቲ፡ እቲ ዘይቲ ኣብ ናይ ፈውሲ መዓላ ምእንቲ ክውዕል፡ አቐዲምካ ነቲ ዕላማ እቲ ብጸሎት ክትቅድሶ ይግባእ።  
2. እቲ ናብ እግዚአብሄር ዝዓርግ ምእንቲ ሕሙማት ዝግበር ጸሎት። ነዚ ምስጢር እዚ እንጥቀመሎም ብቤተክርስቲያን ዝተዳለዉ፡ ብቝጽሪ ሸውዓተ ዝኾኑ ጸሎታት ኣለዉ። ኣብ ልዕሊ እዚ ድማ ገለ ክፋላት መጽሓፍ ቅዱስ’ውን ይንበብ እዩ።

IV. እቲ ዘይርአ ጸጋ

እቲ በዚ ምስጢር እዚ ዝወሃብ ዘይርአ ጸጋ፡ ፈውሲ ስጋን ነፍስን እዩ።

V. ነዚ ምስጢር እዚ ክፍጽም ስልጣን ዘለዎ መን እዩ?

እዚ ምስጢር እዚ ንካህናት ዝተዋህበ ምስጢር እኳ እንተኾነ፡ ጳጳሳት እንተደለዮም’ውን ነዚ ምስጢር ክፍጽምዎ ይኽእሉ እዮም። ካህናት ብቐረባ ምስቲ ህዝቢ ርክብ ዘለዎም ከም ምዃኖም መጠን ግን እዚ ምስጢር እዚ ንካህናት እዩ እተዋህበ።